07 — Słowniki

# Słownik z literałem
uczen = {
    "imie":    "Kasia",
    "wiek":    17,
    "oceny":   [4, 5, 3, 5],
    "aktywny": True
}

# Pusty słownik
pusty = {}
pusty2 = dict()

# Ze słowa kluczowego dict()
osoba = dict(imie="Marek", wiek=20)

# Z listy par
pary  = [("a", 1), ("b", 2), ("c", 3)]
d     = dict(pary)
print(d)    # {'a': 1, 'b': 2, 'c': 3}

# Dict comprehension
kwadraty = {x: x**2 for x in range(1, 6)}
print(kwadraty)  # {1:1, 2:4, 3:9, 4:16, 5:25}

kontakt = {
    "imie":    "Zofia",
    "email":   "zofia@mail.pl",
    "telefon": "123456789"
}

# Odczyt
print(kontakt["imie"])          # Zofia
print(kontakt.get("email"))     # zofia@mail.pl
print(kontakt.get("wiek"))      # None — bez błędu!
print(kontakt.get("wiek", 0))   # 0 — wartość domyślna

# Sprawdzenie istnienia klucza
if "telefon" in kontakt:
    print(kontakt["telefon"])   # 123456789

# Dodanie nowego klucza
kontakt["miasto"] = "Kraków"
print(kontakt)

# Zmiana wartości
kontakt["email"] = "z.nowy@mail.pl"

# Usunięcie
del kontakt["telefon"]
print("telefon" in kontakt)     # False

oceny = {"Kasia": 5, "Marek": 4, "Zofia": 3}

# Widoki
print(list(oceny.keys()))    # ['Kasia', 'Marek', 'Zofia']
print(list(oceny.values()))  # [5, 4, 3]
print(list(oceny.items()))
# [('Kasia', 5), ('Marek', 4), ('Zofia', 3)]

# pop — usuń i zwróć
o = oceny.pop("Marek")
print(o)       # 4
print(oceny)   # {'Kasia': 5, 'Zofia': 3}

# update — dodaj/nadpisz
nowe = {"Piotr": 5, "Kasia": 6}
oceny.update(nowe)
print(oceny)
# {'Kasia': 6, 'Zofia': 3, 'Piotr': 5}

# setdefault — ustaw jeśli brak
oceny.setdefault("Ola", 4)   # dodaje "Ola": 4
oceny.setdefault("Kasia", 1) # Kasia już jest — bez zmiany
print(oceny["Ola"])           # 4
print(oceny["Kasia"])         # 6

punkty = {
    "Kasia": 87,
    "Marek": 92,
    "Zofia": 74,
    "Piotr": 88
}

# Po kluczach
for imie in punkty:
    print(imie, end=" ")
# Kasia Marek Zofia Piotr

# Po wartościach
for p in punkty.values():
    print(p, end=" ")
# 87 92 74 88

# Po parach — najczęściej używane
for imie, p in punkty.items():
    print(f"{imie}: {p} pkt")

# Znalezienie najlepszego
najlepszy = max(punkty, key=punkty.get)
print(f"Najlepszy: {najlepszy} ({punkty[najlepszy]} pkt)")

# Filtrowanie — tylko > 85
swietni = {k: v for k, v in punkty.items() if v > 85}
print(swietni)
# {'Kasia': 87, 'Marek': 92, 'Piotr': 88}

# Kwadraty liczb
kwadraty = {x: x**2 for x in range(1, 8)}
print(kwadraty)
# {1:1, 2:4, 3:9, 4:16, 5:25, 6:36, 7:49}

# Filtrowanie par
ceny = {"jabłko": 2.5, "banan": 1.2, "mango": 8.9}
tanie = {k: v for k, v in ceny.items() if v < 5}
print(tanie)   # {'jabłko': 2.5, 'banan': 1.2}

# Transformacja wartości — zaokrąglenie
zaokr = {k: round(v) for k, v in ceny.items()}
print(zaokr)   # {'jabłko': 2, 'banan': 1, 'mango': 9}

# Odwrócenie słownika
dni   = {"pon": 1, "wt": 2, "sr": 3, "czw": 4}
odwr  = {v: k for k, v in dni.items()}
print(odwr)    # {1:'pon', 2:'wt', 3:'sr', 4:'czw'}

# Z listy — zliczanie wystąpień liter
tekst = "mississippi"
zlicz = {l: tekst.count(l) for l in set(tekst)}
print(zlicz)   # {'m':1, 'i':4, 's':4, 'p':2}

uczniowie = {
    "u001": {
        "imie": "Kasia",
        "klasa": "3A",
        "oceny": [4, 5, 5, 3]
    },
    "u002": {
        "imie": "Marek",
        "klasa": "3B",
        "oceny": [3, 4, 2, 5]
    }
}

# Dostęp do zagnieżdżonych danych
print(uczniowie["u001"]["imie"])    # Kasia
print(uczniowie["u002"]["oceny"])   # [3, 4, 2, 5]

# Modyfikacja
uczniowie["u001"]["oceny"].append(4)

# Iterowanie po wszystkich uczniach
for uid, dane in uczniowie.items():
    sr = sum(dane["oceny"]) / len(dane["oceny"])
    print(f"{uid} | {dane['imie']:8} | "
          f"{dane['klasa']} | avg: {sr:.2f}")

# Dodanie nowego ucznia
uczniowie["u003"] = {
    "imie":  "Zofia",
    "klasa": "3A",
    "oceny": [5, 5, 4, 5]
}