09 — Obsługa plików

# Bez with — ryzykowne
plik = open("dane.txt", "r", encoding="utf-8")
zawartosc = plik.read()
plik.close()   # trzeba pamiętać!

# Z with — zalecane
with open("dane.txt", "r", encoding="utf-8") as plik:
    zawartosc = plik.read()
# plik zamknięty automatycznie po wyjściu z bloku

# Tryb zapisu — tworzy lub nadpisuje
with open("wynik.txt", "w", encoding="utf-8") as plik:
    plik.write("Hello, World!\n")

# Tryb dopisywania
with open("log.txt", "a", encoding="utf-8") as plik:
    plik.write("Nowa linia\n")

# Plik w podkatalogu
with open("dane/uczniowie.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    dane = f.read()

# read() — cały plik naraz
with open("tekst.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    zawartosc = f.read()
    print(zawartosc)

# readlines() — lista linii (z \n)
with open("tekst.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    linie = f.readlines()
    print(linie)  # ['linia1\n', 'linia2\n', ...]

# Iteracja — linia po linii (najczęściej używane)
with open("tekst.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    for linia in f:
        linia = linia.strip()   # usuwa \n i spacje
        if linia:               # pomija puste linie
            print(linia)

# readline() — ręcznie
with open("tekst.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    pierwsza = f.readline().strip()
    druga    = f.readline().strip()
    print(pierwsza, druga)

# Zapis pojedynczych linii
with open("wyniki.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    f.write("Wyniki egzaminu\n")
    f.write("=" * 20 + "\n")
    f.write(f"Kasia: 95\n")
    f.write(f"Marek: 87\n")

# Zapis listy — writelines
uczniowie = ["Kasia", "Marek", "Zofia", "Piotr"]
with open("lista.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    for i, u in enumerate(uczniowie, 1):
        f.write(f"{i}. {u}\n")

# Dopisywanie — tryb 'a'
with open("log.txt", "a", encoding="utf-8") as f:
    import datetime
    znacznik = datetime.datetime.now()
    f.write(f"{znacznik}: Program uruchomiony\n")

# Zapis z użyciem print() do pliku
with open("raport.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    print("Raport", file=f)
    print("-" * 20, file=f)
    print(f"Suma: {100}", file=f)

import csv

# Zapis CSV
dane = [
    ["Imię",   "Klasa", "Punkty"],
    ["Kasia",  "3A",    95],
    ["Marek",  "3B",    87],
    ["Zofia",  "3A",    91],
]

with open("uczniowie.csv", "w", newline="",
          encoding="utf-8") as f:
    writer = csv.writer(f)
    writer.writerows(dane)

# Odczyt CSV — reader
with open("uczniowie.csv", "r", newline="",
          encoding="utf-8") as f:
    reader = csv.reader(f)
    naglowek = next(reader)    # pierwsza linia = nagłówek
    for wiersz in reader:
        print(wiersz)

# Odczyt CSV — DictReader (wygodniejszy)
with open("uczniowie.csv", "r", newline="",
          encoding="utf-8") as f:
    reader = csv.DictReader(f)
    for wiersz in reader:
        print(f"{wiersz['Imię']}: {wiersz['Punkty']}")

import os

nazwa = input("Nazwa pliku: ")

# Sprawdzenie przed otwarciem
if not os.path.exists(nazwa):
    print(f"Plik '{nazwa}' nie istnieje.")
else:
    with open(nazwa, "r", encoding="utf-8") as f:
        print(f.read())

# Obsługa wyjątkami
try:
    with open(nazwa, "r", encoding="utf-8") as f:
        zawartosc = f.read()
        print(zawartosc)
except FileNotFoundError:
    print(f"Błąd: plik '{nazwa}' nie istnieje.")
except PermissionError:
    print("Błąd: brak uprawnień do odczytu.")
except UnicodeDecodeError:
    print("Błąd: sprawdź kodowanie pliku.")
except Exception as e:
    print(f"Nieoczekiwany błąd: {e}")
finally:
    print("Operacja zakończona.")

# Wzorzec 1: wczytaj liczby z pliku, oblicz sumę
with open("liczby.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    liczby = [int(linia.strip()) for linia in f
              if linia.strip()]
print(f"Suma: {sum(liczby)}, Avg: {sum(liczby)/len(liczby):.2f}")

# Wzorzec 2: wczytaj CSV bez modułu csv
wyniki = []
with open("dane.csv", "r", encoding="utf-8") as f:
    naglowek = f.readline()   # pomiń nagłówek
    for linia in f:
        czesci = linia.strip().split(",")
        imie   = czesci[0]
        wynik  = int(czesci[1])
        wyniki.append((imie, wynik))

# Wzorzec 3: zlicz linie, słowa, znaki
with open("tekst.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
    tekst  = f.read()
linie  = tekst.splitlines()
slowa  = tekst.split()
print(f"Linii: {len(linie)}, Słów: {len(slowa)}, Znaków: {len(tekst)}")

# Wzorzec 4: zapisz posortowane wyniki
wyniki.sort(key=lambda x: x[1], reverse=True)
with open("ranking.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
    for i, (imie, w) in enumerate(wyniki, 1):
        f.write(f"{i}. {imie}: {w}\n")